ROMANIA MỞ “CÁNH CỬA HỢP PHÁP HÓA” CHO NGƯỜI NƯỚC NGOÀI HẾT HẠN GIẤY TỜ: CƠ HỘI LỚN – NHƯNG KHÔNG PHẢI AI CŨNG AN TOÀN

București – Những ngày gần đây, cộng đồng lao động nước ngoài tại Romania, đặc biệt là người Việt Nam, đang đặc biệt quan tâm tới quy định mới của Chính phủ Romania liên quan đến việc “vào lại hợp pháp” cho người đã hết hạn giấy tờ cư trú lao động.

Nhiều người gọi đây là một “đợt ân xá mềm”, bởi lần đầu tiên Romania cho phép một bộ phận người nước ngoài đang ở quá hạn có cơ hội hợp thức hóa lại tình trạng cư trú mà không cần quay về nước xin visa mới.

Tuy nhiên, phía sau chính sách được đánh giá là rất cởi mở này vẫn tồn tại nhiều điều kiện, rủi ro và những điểm mà người lao động cần hiểu thật rõ trước khi đi khai báo với cơ quan xuất nhập cảnh.

CƠ SỞ PHÁP LÝ MỚI TỪ CHÍNH PHỦ ROMANIA

Theo thông báo chính thức của Inspectoratul General pentru Imigrări (IGI – Cục Quản lý Xuất nhập cảnh Romania), dựa trên OUG 32/2026 được ban hành ngày 27/04/2026, Romania cho phép một số người nước ngoài đã hết hạn quyền cư trú lao động được làm thủ tục “vào lại hợp pháp” ngay trên lãnh thổ Romania.

Điều này áp dụng chủ yếu với:
• Người từng có visa lao động dài hạn
• Người từng có permis unic (thẻ cư trú lao động)
• Giấy tờ đã hết hạn
• Nhưng chưa bị ra quyết định trục xuất hoặc returnare

Theo quy định mới, người lao động phải đến IGI để khai báo địa chỉ cư trú thực tế trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày 27/04/2026.

Sau đó, họ có thể xin gia hạn quyền cư trú lao động tới hết ngày 31/12/2026 mà không cần quay về nước để xin lại visa lao động như trước đây.

VÌ SAO ROMANIA PHẢI “MỞ CỬA”?

Theo các chuyên gia lao động tại Romania, đây không đơn thuần là chính sách nhân đạo mà còn là giải pháp kinh tế.

Trong 3 năm gần đây, Romania thiếu hụt nghiêm trọng lao động trong các lĩnh vực:
• Xây dựng
• Nhà hàng – khách sạn
• Giao nhận
• Nhà máy sản xuất
• Dịch vụ
• Vận tải

Nhiều doanh nghiệp đã bỏ hàng chục nghìn euro để tuyển lao động từ châu Á nhưng sau đó xảy ra tình trạng:
• Lao động bỏ chủ
• Chủ phá sản
• Công ty không đủ việc làm
• Người lao động bị nợ lương
• Giấy tờ hết hạn nhưng không thể về nước hoặc làm lại visa

Thực tế cho thấy số lượng lao động nước ngoài “ở lưng chừng pháp lý” tại Romania đang tăng lên khá lớn.

Nếu trục xuất hàng loạt:
• doanh nghiệp sẽ thiếu lao động,
• chi phí quản lý tăng cao,
• thị trường lao động bị ảnh hưởng mạnh.

Vì vậy, Romania chọn hướng “đưa người lao động quay trở lại hệ thống quản lý hợp pháp”.

ĐÂY KHÔNG PHẢI “ÂN XÁ TOÀN PHẦN”

Rất nhiều người hiểu nhầm rằng cứ hết hạn giấy tờ là được hợp pháp hóa lại. Điều này chưa chính xác.

Theo phân tích từ nội dung IGI công bố, chính sách mới không áp dụng đại trà cho tất cả mọi trường hợp.

Những người có nguy cơ cao bị từ chối gồm:
• Đã có quyết định trục xuất
• Đang bị cấm nhập cảnh Schengen
• Chưa từng có giấy tờ lao động hợp pháp
• Sử dụng hợp đồng giả
• Không chứng minh được nơi ở
• Không có chủ lao động hợp pháp đứng ra tiếp nhận

Nói cách khác:
Romania đang tạo cơ hội cho người từng lao động hợp pháp quay trở lại trạng thái hợp pháp, chứ không phải mở cửa cho cư trú bất hợp pháp tự do.

NGƯỜI LAO ĐỘNG CẦN LÀM GÌ?

Theo hướng dẫn hiện tại, bước đầu tiên là đến IGI để khai báo nơi ở thực tế.

Người lao động nên chuẩn bị:
• Hộ chiếu
• Permis cũ hoặc visa cũ
• Hợp đồng thuê nhà hoặc giấy xác nhận nơi ở
• Số điện thoại liên lạc
• Hợp đồng lao động nếu có
• Giấy xác nhận từ công ty
• Revisal hoặc giấy chứng minh đang làm việc

Sau khi khai báo, IGI sẽ xem xét từng trường hợp cụ thể.

Nếu hồ sơ phù hợp, người lao động có thể tiếp tục làm thủ tục xin gia hạn cư trú lao động.

ĐIỀU QUAN TRỌNG NHẤT: KHÔNG NÊN “TRỐN”

Nhiều người lao động hiện nay đang rất lo sợ:
“Nếu ra IGI khai báo thì có bị giữ lại không?”

Đây là tâm lý dễ hiểu.

Tuy nhiên, trong thông báo chính thức, IGI nêu rõ rằng những người tự nguyện đến hợp thức hóa theo diện này sẽ không bị xử phạt hành chính hoặc trục xuất ngay lập tức, mục tiêu là giúp họ quay trở lại trạng thái cư trú hợp pháp.

Dù vậy, điều đó không đồng nghĩa mọi hồ sơ đều được chấp nhận.

Nếu hồ sơ có dấu hiệu:
• gian dối,
• khai báo sai,
• giấy tờ giả,
• hoặc thuộc diện đã bị xử lý cư trú trước đó,
IGI hoàn toàn có thể từ chối.

RỦI RO LỚN NHẤT NẰM Ở “CHỦ LAO ĐỘNG”

Theo nhiều luật sư di trú tại Romania, điểm then chốt hiện nay không nằm ở người lao động mà nằm ở công ty sử dụng lao động.

Rất nhiều trường hợp:
• công ty cũ đã giải thể,
• chủ không chịu ký giấy tờ,
• không khai báo Revisal,
• nợ bảo hiểm,
• hoặc sử dụng lao động không đúng quy định.

Khi đó, người lao động dù muốn hợp pháp hóa cũng gặp rất nhiều khó khăn.

Romania hiện cũng siết mạnh trách nhiệm doanh nghiệp tuyển dụng lao động nước ngoài:
• phải khai báo rõ ràng,
• đảm bảo điều kiện sống,
• thông báo khi người lao động nghỉ việc,
• và chịu trách nhiệm pháp lý liên quan.

CỘNG ĐỒNG NGƯỜI VIỆT ĐANG RẤT QUAN TÂM

Tại Romania, cộng đồng người Việt hiện có hàng nghìn lao động, sinh viên và người kinh doanh sinh sống lâu năm.

Trong thời gian qua, không ít trường hợp gặp khó khăn vì:
• đổi chủ lao động,
• thất nghiệp,
• công ty phá sản,
• giấy tờ hết hạn kéo dài,
• hoặc không đủ điều kiện quay về Việt Nam làm lại visa.

Chính sách mới vì vậy được xem là “cơ hội vàng” với nhiều người.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng khuyến cáo:
• Không nên nghe môi giới sai sự thật
• Không mua bán hợp đồng giả
• Không nên nộp hồ sơ qua trung gian thiếu uy tín
• Nên đến IGI trực tiếp hoặc nhờ luật sư uy tín hỗ trợ

CƠ HỘI CÓ THẬT – NHƯNG CẦN HÀNH ĐỘNG ĐÚNG

Có thể nói, đây là một trong những thay đổi đáng chú ý nhất của Romania về quản lý lao động nước ngoài trong nhiều năm gần đây.

Chính phủ Romania đang phát đi thông điệp khá rõ:
“Họ muốn quản lý người lao động nước ngoài bằng cách đưa họ quay trở lại hệ thống hợp pháp, thay vì đẩy họ ra ngoài xã hội.”

Nhưng cơ hội này sẽ không kéo dài mãi.

Những người thuộc diện được áp dụng nên chủ động:
• tìm hiểu kỹ quy định,
• chuẩn bị hồ sơ đầy đủ,
• khai báo trung thực,
• và thực hiện càng sớm càng tốt.

Bởi sau ngày 31/12/2026, khả năng rất cao Romania sẽ quay trở lại cơ chế kiểm soát cư trú chặt chẽ như trước.

                                                                                              Tùng Tuyết Rumani